Në epokën e globalizimit, ku identitetet kulturore zbehen me ritme alarmante, figura si Maksim Zarka veprojnë si mburojë e gjallë për ruajtjen e trashëgimisë sonë. Studiues, autor dhe aktivist kulturor, ai ka ndërtuar një korpus të çmuar veprash, veçanërisht për Myzeqenë, që gërshetojnë detajin, emocionin dhe thellësinë studimore.
Citime të veçanta nga veprat e tij!
Në “Etnokultura e Myzeqesë”, Zarka shkruan:
“Myzeqe është një pemë shpirtërore ilire e paprekur, që na vjen nga thellësitë e mijëra viteve… e kultivuar gojarisht me këngë, legjenda, balada e histori, si dhe materialisht përmes riteve të dasmës, vdekjes, veshjeve, qendrës së dukjeve dhe jetës” .
Ky fragment tregon thellësinë e përpjekjes së tij për të rikthyer në dritë dimensionet e harruara etnografike të rajonit.
Për veshjet tradicionale të Myzeqesë, ai thekson rëndësinë e tyre unike:“Është e vetmja si ndërtim, si ngjyrë, si lloj, si model në Shqipëri, në Ballkan dhe në Europë. Nuk ka një të dytë Gunë me rrëké, ka vetëm në Myzeqe.”
Ky pasazh nënvizon privilegjin që vjen nga ruajtja e një trashëgimie unike.
Vlerësime dhe ndikime!
Prof. Nikollaq Bardhi vlerëson veprën e Zarkës për zgjidhjen e pyetjeve kyçe mbi rolin e zakoneve dhe simboleve:
“Autori nuk merret thjesht me përshkrimin, por me pyetjet çfarë shprehin këto rite, cilës kohe i përkasin dhe pse janë burimore myzeqare‑shqiptare” .
Kjo tregon se Maksimi shpalos jo vetëm formën, por edhe thelbin e trashëgimisë kulturore.
Vlerësimet për ekspozitën “Ujëvara Myzeqare” tregojnë ndikimin ndërdisiplinor të angazhimit të tij: ai ka qenë zëdhënës për grafikat ku **“takija e bardhë… simbol dhe artefakt mijëra vjeçar” , duke bashkëpërpunuar studimin me artin viziv.
Roli aktiv në komunitet!
Në promovimin e botimit të tij “Etnokultura e Myzeqesë” (13 shkurt 2024 në Fier), u theksua që ai nuk është vetëm studiues, por edhe nismëtar i iniciativave kulturore dhe bashkëkrijues në komunitet . Përmes diskutimeve me studiues dhe personalitete lokale, Zarka ka ndërtuar një platformë dialogu dhe reflektimi rreth identitetit kulturor.
Përmbledhje
Thellësi studimore: Rikthim i zakoneve, simboleve dhe veshjeve nga harrimi në tekst – me analiza të motivuara dhe citime të drejtpërdrejta si “pemë shpirtërore ilire” (Zarka).
Trashëgimi unike: Veshjet tradicionale të rajonit, si “guna me rrëké” dhe “takija e bardhë”, ekzistojnë vetëm në Myzeqe, e jo më gjetkë.
Angazhim kulturor: Përtej librit, Zarka ka qenë pjesë e ekspozitave, diskursit kulturor dhe vlerësimeve publik-publike.
Leave a comment